SRBIJA U EKONOMSKOM RATU – Đinđićev zaokret (1.dio)

Srbija-đinđić-mmfRazlog za ovaj tekst su najnovija ekonomsko – perfidna dešavanja u Srbiji koja su predstavljena kao mjere štednje, a ustvari sve to dugoročno Srbiju uvodi u siromaštvo, te još veću ekonomsku ovisnost i podanost prema MMF-u i Svjetskoj banci. Rebalans budžeta koji je usvojen u Srbiji i najnovije sniženje plata i penzija koje je predviđeno istim, je ništa drugo do definitivno pokoravanje Srbije vještim ekonomskim ratom. Pored ovoga premjer Srbije, gospodin Aleksandar Vučić je najavio i prodaju Telekoma Srbije, te manjinskog paketa Elektroprivrede Srbije u narednom periodu. Ovo nisu nikakve insinuacije, već zvanične odluke i izjave funkcionera, dakle nešto što se dešava i što je već u procesu. Upravo to je klasičan, školski primjer iz udžbenika kako se jedna zemlja stavlja u dužničko ropstvo i kako sama devastira svoju ekonomiju na dugoročnom planu.

Odmah da razjasnimo, ja nisam ekonomista, ali po svojoj struci koja je usko vezana za međunarodne odnose kroz studiranje i kasniji rad najnormalnije je da se studenti FPN- a bave pitanjima globalizacije i globalističkih trendova. Mi studenti na Fakultetu političkih nauka u Banjoj Luci smo imali nekoliko predmeta kao što su “Uvod u studije globalizacije i Međunarodne odnose” gdje se ovo detaljno izučavalo. Prateći redovno sva dešavanja na Balkanu i šire, čim sam vidio rebalans budžeta i izjave zvaničnika u Srbiji, odmah mi je bilo simptomatično sa onim što se uči baš iz udžbenika. U Srbiji na sceni jasno i nedvosmisleno vidimo najočitiji primjer ekonomskog rata gdje su međunarodne finansijske institucije predvođene MMF- om na jednoj, a država Srbija na drugoj strani. Malo sam promislio o tom, a onda mi je prva reakcija bila smijeh, zato što sve to izgleda toliko nestvarno, jednostavno i prosto baš školski, o tom odlučuje nekolicina, a narod ili ne zna ili neće da zna… Sa jedne strane vidimo Srbiju koja se sve više “drogira”, dok sa druge strane u isto vrijeme imamo primjer Mađarske koja je u brzom procesu odvikavanja i protjerivanja MMF-a, ali to je već priča za poseban tekst, no svakako je sjajan primjer, pa još i susjedna država, pa još članica EU, ali očito premijer Orban ima ono što nemaju u Srbiji… Iz izvora MMF-a od 2010. na slici ispod se može vidjeti spisak zemalja iz Evrope gdje je MMF uputio najviše “kredita”, za to vrijeme direktor MMF-a je bio Dominik Štros Kan, a kasnije je imenovan i za savjetnika Vlade Srbije.

Vucic-MMF           Slika 1. Zajmovi MMF-a iz 2010.  i Štros Kan na dan imenovanja za savjetnika u Vladi Srbije

Kako to izgleda u praksi pokušaću da objasnim što jednostavnije, uz jako dobru analizu osnovnih koraka koju je dao i jedan od najuglednijih svetskih ekonomista Džozef Štiglic. On je profesor ekonomije na američkom univerzitetu Stenford, bivši savjetnik Billa Klintona i bivši predsjednik Svjetske banke za obnovu i razvoj, dakle po ovome čovjek koji iz prvih linija zna šta se dešava unutar sistema i kako MMF stvara dužničko ropstvo. No prije toga treba objasniti kako je ovaj proces u Srbiji uopšte počeo i ko su bili njegovi vinovnici. Ukoliko izuzmemo raspad Jugoslavije, ovaj proces u Srbiji je započeo još 5.Oktobra 2000. godine dok je ovo danas samo nastavak, kulminacija i konačan udar.

Tačnije MMF priča započinje 20.12.2000. godine kada je Odbor izvršnih direktora MMF-a  donio odluku a koju možete vidjeti na zvaničnim stranicama MMF-a, s retroaktivnim dejstvom od 14. decembra 1992. godine, da je SR Jugoslavija ispunila uslove za članstvo u toj instituciji. Istog dana Odbor je SR Jugoslaviji odobrio 116,9 miliona specijalnih prava vučenja (oko 185 miliona dolara) u okviru “Hitne postkonfliktne pomoći”, kao podršku programu ekonomske stabilizacije te obnavljanju institucija i administracije SR Jugoslavije. Iz tih sredstava SR Jugoslavija je otplatila zajam za premošćavanje u iznosu od 101,1 milion specijalnih prava vučenja, koji su joj Švajcarska i Norveška odobrile za izmirenje finansijskih obaveza prema MMF-u. Dakle SR Jugosavija već tad diže jedan kredit da bi otplatila drugi, a pod izgovorom “Postkonfliktne pomoći” dok se na kraju sve to slijeva u MMF.  Nakon te prve tranše, poslije je realizovano još nekoliko zajmova, a odnosi između MMF-a i Srbije od tad idu samo “uzlaznom” putanjom.

Da bi neka država mogla da realizuje kredite MMF-a, ona mora da potpiše tačno 111 tačaka obaveza, jer ukoliko to ne učini, nema kredita. Uporedo sa tim procesom, otvara se i tržište kapitala, što znači da se najjače nacionalne banke prodaju stranicma, a nakon toga države su prisiljene preći na tržišne cijene. Prodaja nacionalnih banaka u Srbiji zvanično je počela 28.10.2003. poslije smrti premijera Đinđića i konstituisanja “nove” vlasti, a zašto to povezujem shvatićete kasnije. Političari koji su to omogućili na svoje račune u inostranim bankama dobijaju povelike iznose, koji se kreću prosječno 10% vrijednosti dogovorene trgovine. Rasprodaja nacionalnog bogatstva vodi u osiromašenje domaćeg stanovništva. Ovdje ću napraviti malu digresiju i dodaću da je Zoran Đinđić bio ključni igrač zapadnog kapitala poslije tog famoznog 5. oktobra.

Đinđić-Djindic-Banja Luka  Slika 2. Zoran Đinđić u Banjoj Luci

Zoran Đinđić je u sve to ušao jako naivno, te je i sam je bio naivan te 2000. godine, a i prije toga, ali ukoliko je čovjek naivan ne znači da nije pametan, tako je i on vrlo brzo shvatio šta se dešava. Davno prije njega to je shvatio Branko Dragaš (danas piše sjajne analize koje preporučujem), koji je po Đinđićevom izboru tada bio njegov savjetnik, jer  ga je cjenio kao eksperta, ali ga je gospodin Dragaš svojevoljno 2001. napustio poslije samo tri mjeseca. Upravo ovo je prvi i najvjerodostojniji pokazatelj Đinđiđevog kursa i razmišljanja tad.  Za ulazak u ovo “kolo” Zoran je dao dva dinara, možda dobio pet, ali je izlazak platio glavom… Njegovo posljednje obraćanje studentima, održano je 21.2.2003. u vijećnici Banskog dvora za vrijeme njegove posjete Banjaluci. Ako pažljivo pročitate i analizirate ovo predavanje, kao i neke njegove TV nastupe ranije te godine, a posebno onaj kod Bojane Lekić, shvatićete isto ono što sam i ja shvatio. Htio bih izdvojiti dve po meni najbitnije rečenice koje je on tad izrekao, a koje  daju odličan pregled onoga što je Zoran imao tad, a nije imao 5. oktobra jasno posloženo u svojoj glavi:

“Više uticaja na ekonomiju jedne zemlje danas imaju MMF i Svetska banka ili američke federalna rezerve koja utvrđuje kamate na kredite u dolarima, nego što ima ekonomska politika jedne zemlje, jer sve to što se događa na svetskom finansijskom tržištu više utiče dugoročno na ekonomsku politiku jedne zemlje od uticaja jedne vlade. Znači, tu više nema takvog ekonomskog suvereniteta jedne zemlje. Slično je sa politikom.”

“Mislim da uz ove trendove, koje je lakše analizirati, koji se odnose na ekonomiju i na institucije, možemo da postavimo jedan trend koji se odnosi na kolektivni identitet, a koji u istoj meri opisuje šta se to togađa sa tim kolektivnim identitetom u modernizaciji društava. Ja mislim da se to može opisati kao prelazak od nacionalizma ka patriotizmu, pri čemu je nacionalizam izraz kolektivnog identiteta u jednom relativno statičnom društvu. Mislim da je pogrešno smatrati da razvoj u tom domenu modernizacije od nacionalizma vodi ka internacionalizmu. Znači, nije pandan nacionalizmu internacionalizam. Ako je nacionalizam kolektivni identitet jednog statičnog u principu ruralno-industrijskog društva, onda ne znači da se kolektivni identitet jednog modernog društva izražava kroz internacionalizam. Internacionalizam je na potpuno drugom koloseku. On funkcionalno ne zadovoljava tu potrebu za identitetom koji je zadovoljavao nacionalizam u jednom drugom tipu društva. Mislim da je jedan pravi pandan nacionalizmu, patriotizam.”

Ranije istog tog 21. februara 2003. godine, dakle 20 dana pred atentat, Zoran Đinđić je dao u Banjaluci intervju novinaru Dveri srpskih, u kome je detaljno obrazložio svoj stav o tome kako treba rješavati i kosovsko pitanje. Samo njegovo poimanje patriotizma između internacionalizma i nacionalizma zaista je impresivno za to vrijeme. Rečenica koja ilustruje najbolje kompletan intervju, a i ono što se baš u Srbiji dešava danas, a na šta je Đinđić tad upozorio.

“Najgore je, znači, ono što sam malopre naznačio, da Kosovo bude faktički nezavisno, a da ga onda, kao mlinski kamen, kao takvo albansko nezavisno Kosovo, prikače na nogu i kažu „vi ste odgovorni za njega i dok ne harmonizujete odnose, ne možete da idete dalje“. To znači, za sva vremena smo isključeni iz istorije. I da nam kažu sutra „pošto ste ista država, vi morate da dozvolite da albanski biznismeni kupuju po Srbiji, da učestvuju u privatizacijama i tako dalje. To što vi ne možete da odete tamo i popijete kafu u Prištini i Prizrenu, pa to su incidenti. To su pojedinačni ljudi, ekstremisti, ali vi niste takvi, vi ste razumni. Neka kupe Terazije svojim narko-dolarima i milijardama koje imaju, neka kupe elektroprivredu i neka sutra Srbija bude praktično albanska država“. To je ono što se neće desiti, to je ono što ćemo mi sprečiti.”

Analizirajući ove izjave objektivno, jasno se vidi da je Zoran Đinđić iako njemački učenik bar malo shvatio i “okrenuo” ploču, a ostalo je istorija… Ovdje ne treba zaobići ni Vojislava Koštunicu koji je takođe naknadno okrenuo ploču, ali nije izgubio glavu jer je to učinio kasnije kad je sišao sa vlasti i kad nije bio uticajan politički faktor, kao što to nije ni danas i kao takav ne predstavlja ozbiljnu prijetnju. Dokaz ovom je i to da njegov DSS nije prešao ni cenzus na poslijednjim izborima za Skupštinu Srbije. Nakon svega ovoga pravo pitanje koje se samo nameće i postavlja svim onima koji danas imaju vodeće uloge i iderima država bivše Jugoslavije,  a za koje vjerujem da se i oni sami pitaju ponekad pred spavanje:

Kako se ovome suprotstaviti, ostati na vlasti, a ne izgubiti glavu ?!

Nastaviće se…

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s